Tarihi Sit Alanın Özelleştirme Kararına Tepki

Tarihi Sit Alanı olarak tescillenen Mahmut Şevket Paşa Sahil Kışlaları’nın, özelleştirme kapsamına alınmasına sivil toplum kuruluşları ve siyasi partiler tepki gösterdi. Çanakkale Savaşı hazırlıkları ve 19. Fırka’nın teşkilatlanma süreciyle ilişkilendirildiği belirtilen tarihi alanın,“Atatürk, 19. Fırka ve Çanakkale Müzesi” olarak düzenlenmesi çağrısı yapıldı.

Millet Bahçesi’nde toplanan grup, sloganlar eşliğinde tarihi Sahil Kışlaları’na kadar yürüyerek basın açıklaması yaptı.

Tekirdağ Sivil Toplum Kuruluşları adına açıklamayı okuyan Bedia İlerler, Balkan Savaşları, Birinci Dünya Savaşı ve Çanakkale Cephesi sürecinde önemli bir rol üstlenen kışlaların, 19. Fırka ile olan ilişkisine dikkat çekerek tarihi alanın önemine değindi.
Alanın, “Mahmut Şevket Paşa Sahil Kışlaları”, 3. Kolordu binaları veya eski Tekirdağ Göğüs Hastalıkları Hastanesi olarak bilinen tarihi askeri yapı kompleksi olduğunu ifade eden İlerler, yapıların Osmanlı Devleti’nin son döneminde, büyük olasılıkla II. Abdülhamid döneminde, 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başlarında askeri amaçlarla inşa edildiğini söyledi.

Yapıların geç Osmanlı dönemi askeri mimarisinin tipik özelliklerini taşıdığına dikkat çekilen açıklamada, Osmanlı dönemindeki kullanımına ilişkin şu bilgiler paylaşıldı:

“Marmara kıyısındaki stratejik konumu nedeniyle yapı kompleksi askeri kışla ve sevkiyat merkezi olarak kullanılmıştır. Özellikle Rumeli’de konuşlanan birliklerin eğitim, barınma ve tertiplenme alanlarından biri olmuştur. Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı dönemlerinde yoğun askeri hareketliliğe sahne olmuştur.”

Ayrıca, 1915 yılında Çanakkale Cephesi’ne gönderilecek birliklerin hazırlanması sürecinde önemli bir görev üstlendiği, aynı zamanda 19. Fırka’nın Tekirdağ’daki teşkilatlanma süreciyle ilişkilendirildiği belirtildi.

Basın açıklamasında Sahil Kışlaları’nın yalnızca bir yapı topluluğu olmadığı vurgulanarak, “Tarihi öneme sahip Osmanlı’nın son dönem askeri organizasyonlarının Trakya’daki önemli merkezlerinden biridir” ifadelerine yer verildi.

Cumhuriyet döneminde ise alanın işlevinin değiştiği belirtilen açıklamada, ilk olarak askeri amaçlarla kullanılmaya devam edildiği, daha sonra sağlık tesisine dönüştürüldüğü kaydedildi. Uzun yıllar Tekirdağ Göğüs Hastalıkları Hastanesi olarak hizmet veren alanın, bir dönem Namık Kemal Üniversitesi Hastanesi olarak da kullanıldığı ifade edildi.
Sahil Kışlaları’nın Mimari Özellikleri
Sahil Kışlaları’nın mimari özelliklerine de dikkat çekilen açıklamada yapı kompleksinin;
Kalın taş-tuğla duvarlara sahip olduğu,
Simetrik koğuş düzeni içerdiği,
Yüksek tavanlı askeri yapılardan oluştuğu,
Deniz gören hakim bir konumda bulunduğu,
Geç Osmanlı dönemi mimarisinin tipik özelliklerini taşıdığı
belirtildi.

Tarihi Sit Alanı ve Kültürel Değer

Açıklamada günümüzde “Sahil Kışlaları” olarak bilinen alanın Tekirdağ’ın askeri tarihi, Çanakkale Savaşı hazırlıkları, Osmanlı modernleşmesi ve kent hafızası açısından önemli kültür varlıklarından biri olarak kabul edildiği vurgulandı.

Çanakkale Zaferi’ne giden yolun izlerini taşıyan tarihi alanın, özgün mimari dokusu ve tarihi kimliği nedeniyle Edirne Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 3 Aralık 1999 tarihli ve 5810 sayılı kararıyla korunması gerekli kültür varlığı ve tarihi sit alanı olarak tescil edildiği hatırlatıldı.

Atatürk’ün Ziyareti ve Dut Ağacı

Açıklamada ayrıca Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün 23 Ağustos 1928 tarihinde Harf Devrimi’ni anlatmak amacıyla Tekirdağ ziyaretinde bu alanda bulunan dönemin 159. Alayı’nı ziyaret ettiği bilgisi paylaşıldı. Atatürk’ün ziyaret sırasında “Hiç değişmemiş. Aynı bıraktığım gibi” ifadelerini kullandığı, alandaki dut ağacının gölgesinde dinlendiği ve kendisine ikram edilen kahveyi burada içtiği aktarıldı.
Atatürk’ün kahvesini içtiği ve bugün de varlığını sürdüren “Dut Ağacı”nın, Edirne Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu’nun 1 Aralık 2000 tarihli ve 6516 sayılı kararıyla korunması gerekli anıt ağaç olarak tescillendiği belirtildi.

Ayrıca Yarbay Mustafa Kemal’in 1915 yılında Tekirdağ’da görev yaptığı dönemde Sahil Kışlaları’nda görev yapmış olabileceğinin düşünüldüğü ifade edildi.

Atatürk Anıtı ve Tarihi Büst

Açıklamada, söz konusu dut ağacının ilerisinde Erkanı Harp Kaymakamı Kemal Sait Filibe tarafından yaptırılan Atatürk Anıtı’nın bulunduğu belirtilirken, tarihi sit alanı içerisinde yer alan ve mermer kaide üzerine konumlandırılan bronz Atatürk Büstü’nün ünlü İtalyan heykeltıraş Pietro Canonica tarafından yapıldığı bilgisi de paylaşıldı.
Cumhuriyet’in ilk yıllarına ait yüksek sanat değerine sahip olan büstün korunması amacıyla Tekirdağ Müzesi’nde etnografik eser olarak muhafaza edildiği, yerine ise Ressam-Heykeltıraş Memiş Aslan tarafından orijinal ölçülerinde hazırlanan büstün yerleştirildiği ifade edildi.

Anıt kaidesinde yer alan:
“Vahdette ve emelde azim ve ısrar eden millet mağrur ve mütecaviz her düşmanı evvel ve ağır gurur ve tecavüzünden nadim kılar.”
ifadesi ile kaidenin dört tarafında yer alan ve Mustafa Kemal’in 19. Fırka’nın kuruluş sürecini anlatan yazılar da basın açıklamasında aktarıldı.

Özelleştirmeye Karşı Ortak Tepki

Basın açıklamasının sonunda Sahil Kışlaları’nın özelleştirilmesine karşı çıkılarak şu ifadelere yer verildi:

“Tekirdağ’ın tarihi ve kültürel mirasının en önemli izlerini taşıyan Sahil Kışlaları’nın özelleştirme kapsamına alınması kabul edilemez. Askeri tarih, Çanakkale Savaşı hazırlıkları, Osmanlı’nın modernleşmesi ve kent hafızası açısından önemli olan bu kültür varlığı gelecek nesillere Cumhuriyetin aydınlanma ışığı olarak aktarılmalıdır.
Çanakkale’ye giden yol Tekirdağ’dan başlar şiarının göstergesi olarak bu tarihi alan ‘Atatürk, 19. Fırka ve Çanakkale Müzesi’ olarak düzenlenmelidir. Kent hafızası korunmalıdır.
Tekirdağ Sivil Toplum Platformu olarak; ‘Tarihi Sahil Kışlaları satılamaz’ diyoruz. Hukuki ve meşru zeminlerde bu tarihi mirasın korunması ve Cumhuriyet tarihine yakışır şekilde 19. Fırka ve Atatürk Müzesi olarak düzenlenmesi için her türlü mücadelemizi vereceğiz. Tarihi geçmişimize ve kültürel mirasımıza sahip çıkmak hepimizin vatandaşlık görevidir.”